- Omoñepyrũ guive hembiapo ko gobierno (2.008) oñemboguata ñomongeta umi minero chae ndive, motenondeharakuéra ha avei empresario-kuéra Paso Yobai-guáva, opavave ndi oñeñe’ẽ, avei oike ko ñomongetápe VMME-MOPC, MJT, SEAM, UNA, hetave apytépe.
• Ko mba’e ojejapo ojehechakuaávo apañuãi aty ohejáva’ekue gobierno ymave guare, ha’éva pe minería informal, ha pe concesión oñeme’ẽva Minas Paraguay-pe (500 ha, Léi 1.708/01) ha Minera Guairá (6.700 ha, Léi 2.079/03, ko’áĝaite ramo ombohasa jeýva ikuatia LAMPA SA-pe) Gobierno de Luis A. González Macchi (2001-2003) ramo guaréma.
• Ko’ã concesión oñeme’ẽ ojeguerekóvo tenonderãme he’íva Léi Minas rehegua Papapy 3180/06, oñemoañeteva’ekue Nicanor Duarte Frutos mburuvicha ramo guare. Ejecutivo ko’áĝagua omoambueséma pe Léi Minera, ojejesareko porãve haĝua umi omba’apóvare ko’ã mba’épe, upeichavéro jepe heta mba’ére ndaipóre jesareko Congreso-pe, ha upévare ojehecha jey moambue oñeiklotevẽtava.
• Mburuvicha Fernando Lugo, Gobierno nome’ẽi nipeteĩ concesión minera.
• Concesón ha permiso-kuéra katuetei oguerekóva’erã licencia ambiental ome’ẽva SEAM, upe mboyve ojeguerekova’erã avei tavao ha tetãvore ñangarekoha monei.
• Minería chaente ndaikatúi ojejapo, avei ndojesarekói tekoháre, mba’apokuérare noñangarekói hendapete ha mba’e. Ojejapondajeko itaju ñeguenohẽ ojehepyme’ẽ’ỹre, ha ojeipuru avei mercurio ha péva ombyai kuaa hete ha ipehẽnguekuérape, ombyai tekoha avei.
• Romomarandu opavavévape, jepe oñemonei térã oñeme’ẽ concesión , péva ndahe’séi oñeme’ẽha avei chupekuéra yvy, pevarã oñemongetamanteva’erã ha opytava’erã peteĩ ñe’ẽme yvy jára ndive ojeike ha ojejapo haĝua ko’ã mba’e.
• Concesión térã ñemonei ndaha’éi expropiación ha ndojejapomo’ái avei péva amo Paso Llovía-pe.
• Cocesión oguerekóva LAMPA S.A. he’i ohepyme’ẽva’erãha 5% (sa aty vore) royalties ramo pe FOB ári ojapóvagui, cánon minero-kuérava avei.
• Ñanduti rogue oguerekóva Viceministerio ha’éva www.ssme.gov.py, oĩmbaite pe catastro minero oñembopyahúva 15 árape jey, avei moõpa oñeme’ẽ concesión, ñemonei, mba’e jerure ha mba’e.